Przygotowanie nośnika zewnętrznego do zabezpieczenia danych¶

Procedura przygotowania czystego nośnika zewnętrznego (pendrive USB, dysk zewnętrzny) do zapisywania pozyskanych danych z badanego systemu.

Nośnika nie można przygotowywać na badanym urządzeniu.

Przygotowywanie nośnika na badanym urządzeniu nie jest wskazane, ponieważ pomyłka podczas wykonywania procedury groziłaby usunięciem istotnych dla analizy incydentu danych.

Wymagania¶

Nośnik zewnętrzny (pendrive USB, dysk zewnętrzny)
Urządzenie z systemem Windows lub Linux
Uprawnienia administratora (Windows) lub root (Linux)

Wymagane narzędzia¶

Dla ułatwienia procesu instrukcja wykorzystuje programy wbudowane w większość popularnych wersji systemów operacyjnych.

WindowsLinux

diskpart
format

lsblk
wipefs
fdisk
mount

mkfs.exfat - Jeżeli nie jest zainstalowany domyślnie należy doinstalować za pomocą poniższych poleceń

Debian/Ubuntu

sudo apt install exfatprogs

Fedora

sudo dnf install exfatprogs

OpenSUSE

sudo zypper install exfatprogs

Na co zwrócić uwagę¶

Identyfikacja dysku. Przed wykonaniem poleceń formatujących nośnik zawsze sprawdź rozmiar i model dysku. Wybranie niewłaściwego dysku może powodować bezpowrotną utratę danych.
Etykieta nośnika. Etykieta NOSNIK ułatwia identyfikację nośnika podczas procedury zabezpieczania.

Procedura¶

Wybór systemu plików

System plików nośnika musi umożliwiać zapis po zamontowaniu do badanego urządzenia. Najlepszym wyborem jest exFAT, który jest kompatybilny z systemami z rodziny Linux oraz Windows.

WindowsLinux

Podłączenie nośnika zewnętrznego do zaufanego komputera z systemem Windows.
Uruchomienie wiersza poleceń jako administrator.

(Start → wpisać cmd → prawy przycisk myszy → Uruchom jako administrator)

Uruchomienie CMD jako administrator
Uruchomienie narzędzia diskpart w oknie wiersza poleceń.
Uruchomienie diskpart
```
diskpart
```
Diskpart – uruchomienie
Wypisanie listy dysków i identyfikacja nośnika zewnętrznego po rozmiarze.

Do przygotowania instrukcji wykorzystano nośnik ~32GB (deklaracje producenta czasami nie są zgodne ze stanem faktycznym), dlatego wybrano Disk 1 o pojemności 29GB.
Lista dysków
```
list disk
```
Diskpart – list disk
Wybór nośnika zewnętrznego, gdzie N to numer dysku zidentyfikowanego w poprzednim kroku.
Wybór dysku
```
select disk N
```
Diskpart – wybór dysku

Ryzyko utraty danych

Upewnij się, że wybrano właściwy dysk – sprawdź rozmiar w kolumnie Size. Polecenie clean bezpowrotnie usuwa wszystkie dane z wybranego dysku.
Formatowanie dysku i utworzenie nowej partycji.
Czyszczenie
```
clean
```
Diskpart – czyszczenie dysku
Tworzenie tablicy partycji oraz partycji na całym dysku
```
convert gpt
create partition primary
```
Diskpart – tworzenie partycji
Sformatowanie partycji jako exfat z etykietą NOSNIK.
Formatowanie exfat
```
format fs=exfat label=NOSNIK quick
```
Diskpart – formatowanie
Przypisanie litery dysku i zakończenie pracy z diskpart.
Przypisanie litery i zakończenie
```
assign
exit
```
Weryfikacja, nośnik jest widoczny w eksploratorze plików z etykietą NOSNIK.

Weryfikacja nośnika w Eksploratorze plików

Podłączenie nośnika zewnętrznego do zaufanego komputera z systemem Linux.
Identyfikacja nośnika w systemie po rozmiarze i modelu.

Aby zidentyfikować dysk należy porównać rozmiar dysku oraz nazwę ze specyfikacją wykorzystywanego nośnika zewnętrznego.
Identyfikacja nośnika (lsblk)
```
lsblk
```
lsblk – identyfikacja nośnika

Jeżeli nośnik został automatycznie zamontowany tak jak na powyższym obrazku /run/media/dev/nosnik, należy odmontować go przy pomocy poniższej komendy.
Odmontowanie dysku zewnętrznego
```
umount <ścieżka montowania dysku> # W powyższym przykładzie /run/media/dev/nosnik
```
Uzyskanie uprawnień root.

Do wykonania procedury przygotowania nośnika niezbędne są uprawnienia administratora. Aby podnieść uprawnienia, należy wykonać poniższe polecenie.
```
sudo -i
```
Wyczyszczenie istniejących sygnatur i tablicy partycji, gdzie X to litera dysku zidentyfikowanego w kroku 2 (np. b dla /dev/sdb).

Ryzyko utraty danych

Upewnij się, że wybrano właściwy dysk, sprawdź rozmiar i model poleceniem lsblk -o NAME,SIZE,MODEL. Poniższe polecenia usuwają dane z wybranego nośnika.
Czyszczenie sygnatur (wipefs)
```
wipefs -a /dev/sdX
```
wipefs – czyszczenie sygnatur
Utworzenie nowej tablicy partycji i partycji przy użyciu programu fdisk.
Partycjonowanie (fdisk)
```
fdisk /dev/sdX
```
Wewnątrz programu fdisk nacisnąć kolejno (za każdym razem zatwierdzając enterem):
- g - utworzenie nowej tablicy partycji (GPT)
- n - nowa partycja (Enter dla kolejnych pytań spowoduje to ustawienie domyślnych wartości)
- w - zapis zmian i wyjście
Jeżeli wyświetli się komunikat o tym, że dysk zawiera system plików należy zweryfikować ponownie czy wybrany dysk jest prawidłowy i kontynuować lub przerwać procedurę.

fdisk – partycjonowanie
Sformatowanie partycji jako exfat z etykietą NOSNIK.

W poniższym poleceniu odwołujemy się do utworzonej partycji numer 1. Należy zamienić /dev/sdX1 na ścieżkę do własnego urządzenia.
Formatowanie exfat
```
mkfs.exfat -L NOSNIK /dev/sdX1
```
mkfs.exfat – formatowanie
Utworzenie punktu montowania i zamontowanie nośnika.

Należy zamienić /dev/sdX1 na ścieżkę do własnego urządzenia.
Montowanie nośnika
```
mkdir -p /mnt/nosnik
mount /dev/sdX1 /mnt/nosnik
```
Weryfikacja montowania.
Weryfikacja montowania
```
df -h /mnt/nosnik
```
Weryfikacja montowania nośnika
Odmontuj nośnik. Aby bezpieczie usunąć nośnik z systemu należy odmontować nośnik przy pomocy poniższego polecenia.
Weryfikacja montowania
```
umount /mnt/nosnik
```

Ostatnia aktualizacja artykułu: 2026-09-02.